معرفی اجمالی پارک‌های علم و فناوری

پارک‌های علم وفناوری به عنوان بخشی از زیر ساخت‌ نوآوری در کشورها، علاوه بر این که محیطی مناسب برای توسعه کسب و کارهای دانش‌بنیان هستند، تأثیر مهمی نیز بر رقابت‌پذیری اقتصادی کشورها دارند. پارک‌ها با اسامی مختلف مانند پارک علمی، پارک فناوری، تکنوپولیس، پارک تحقیقاتی، پارک صنعتی، منطقه نوآوری و دیگر نام‌ها، ابزار سیاست‌هایی هستند که هدف عمومی آن‌ها تسهیل و بهبود همکاری و انتقال فناوری، به ویژه بین بنگاه‎های اقتصادی و پدیدآورندگان دانش مانند دانشگاه‌ها و نهادهای پژوهشی است.

پارک‌های علم وفناوری با هدف سازماندهی محیط مناسب برای خلق و توسعه شرکت‌های مبتنی بر فناوری، از طریق گرد هم آوردن نهادهای تحقیقاتی، دولت و شرکت‌های خصوصی ایجاد شده‌اند. تعامل میان این نهادها، سبب توسعه نوآوری و فعالیت‌های فناورانه می‌شود؛ زیرا انتقال دانش را تسهیل و هم‌افزایی میان فرآیندها را تحریک کرده و موجب افزایش کارآیی فعالیت‌ها می‌گردد. پارک‌های علم و فناوری معمولاً در مناطقی نزدیک به دانشگاه و مراکز تحقیقاتی ایجاد می‌شوند و سرمایه‌گذاری در زیرساخت را برای جذب متقاضیان با کیفیت ارتقا می‌دهند. امکان سازماندهی محیطی که فعالیت‌های اقتصادی را ارتقا دهد، مشاغل مناسبی خلق کند و بهینه‌سازی حوزه‌ها را از طریق تأمین مالی شرکت‌های فناورمحور فراهم کند، موجب گسترش استفاده از پارک‌های علم و فناوری به عنوان ابزار سیاستی دولتی در همه جای جهان شده است. پارک‌های علم و فناوری با تسریع انتشار دانش، آن را در اختیار کارآفرینان و بنگاه‌ها قرار می‌دهند تا آنان، دانش انتشار یافته را برای افزایش ثروت در جامعه به کار گیرند. این پارک‌ها، بخشی از نظام نوآوری ملی، منطقه‌ای هستند که مدل توسعه آن‌ها معمولاً بر عناصری نظیر تمرکز بر صنایع دارای فناوری پیشرفته، ایجاد تعالی پژوهشی، تشویق شرکت‌های زایشی و جذب شرکت‌های جهانی پایه‌ریزی می‌شود؛ همچنین پارک‌های علم و فناوری به عنوان مسیری برای اتصال جریان نوآوری از دانشگاه و آزمایشگاه به بازار، دیده می‌شوند. هدف این پارک‌ها بهره‌گیری از توان آموزش و تحقیق برای ایجاد شغل‌های جدید، صنایع جدید و راهکارهایی برای مشکلات قدیمی است.

باید توجه داشت که برخلاف مدل‌های خطی، رویکرد نظام‌مند، یکی از اساسی‌ترین موضوعات در مقوله مطالعات نوآوری است. در نظریه‌ها و مدل‌های اولیه، فرآیند نوآوری به صورت خطی دیده شده است؛ بنابراین نوآوری، محصول مستقیم پژوهش علمی یا تقاضای بازار در نظر گرفته می‌شد؛ اما توسعه مفهوم نظام‌های نوآوری به مشاهده نوآوری در فضایی گسترده‌تر منجر شد که در آن تأمین‌کنندگان، مشتریان، نهادهای تنظیمی و سازمان‌های آموزشی و پژوهشی و بنگاه‌های اقتصادی، اساسی‌ترین بازیگران محسوب می‌شوند. به بیان دیگر، بسته اصلی فرآیند نوآوری، به صورت شبکه‌ای پیچیده از تعاملات در نظر گرفته می‌شود که در بستری نهادی شکل می‌گیرد؛ بنابراین نوآوری و توسعه فناوری در شرایط حاضر، بیشتر نتیجه همکاری‌های مشترک بین بخش‌های علمی، تجاری و نهادی است تا نتیجه فعالیت انفرادی محققان. از سوی دیگر نوآوری و توسعه فناوری نمی‌تواند صرفاً برحسب تصمیم‌گیری‌های مستقل در سطح بنگاه درک شود؛ بلکه شامل تعامل ‌های پیچیده بین بنگاه و محیط فعالیت آن است. از این دیدگاه پارک علم و فناوری نیز در یک تعریف کلی، بوم سامانه‌ای است دربرگیرنده مراکزی که در آن عناصر اصلی درگیر در نظام نوآوری، شامل شرکت‌های خدمات مهندسی، مراکز پژوهشی دانشگاهی و خصوصی و صنایع کوچک و متوسط متکی به فناوری پیشرفته و شرکت‌های خدماتی، در مکانی مناسب برای نوآوری، توسعه و انتقال فناوری گرد آمده‌اند. انجمن بین‌المللی پارک‌ها در سال ۲۰۰۲، پارک علم وفناوری را به این صورت تعریف کرده است: پارک علمی، سازمانی است که به وسیله متخصصان حرفه‌ای اداره می‌شود و هدف اصلی آن افزایش ثروت در جامعه از راه تشویق و ارتقای فرهنگ نوآوری و افزایش قدرت رقابت در میان شرکت‌ها و مؤسساتی است که متکی بر علم و دانش در محیط پارک فعالیت می‌کنند. برای دستیابی به این هدف هر پارک علمی با ایجاد انگیزش و مدیریت جریان دانش و فناوری در میان دانشگاه‌ها، مراکز تحقیق و توسعه، شرکت‌های خصوصی و بازار، ایجاد و رشد شرکت‌های متکی بر نوآوری را از طریق مراکز رشد و فرآیندهای زایشی تسهیل می‌کند. پارک‌های علمی همچنین خدماتی با ارزش افزوده بالا و فضاهای کاری و تأسیسات مناسب و کیفی به مؤسسات مستقر در پارک ارائه می‌کنند؛ ازهمین‌رو می‌توان گفت پارک علم و فناوری سه نوع فعالیت عمده را انجام می‌دهد:

• مدیریت جریان دانش و فناوری بین مؤسسات تولید‌کننده و مصرف‌کننده
• تسهیلِ ایجاد و رشد شرکت‌های نوپای متکی بر نوآوری با استفاده از سازوکار مراکز رشد و فرآیندهای زایشی
• ارائه خدمات به شرکت‌های مستقر در پارک

حاصل این فعالیت‌ها، ارتقا و تشویق فرهنگ نوآوری، و افزایش قدرت رقابت است که به نوبۀ خود به هدف اصلی رشد اقتصادی، یعنی افزایش ثروت در جامعه منجر می‌شود.

معرفی پارک علم و فناوری فارس

پارک علم و فناوری فارس در شهریور ماه ١٣٨١ با استناد به مصوبه شورای عالی گسترش آموزش عالی، به منظور ایجاد زیر ساخت‌های مناسب، برای توسعه فناوری تشکیل و فعالیت خود را آغاز کرد. رسالت راهبردی پارك علم و فناوری فارس، کارآفرینی و توسعه فناوری، به ویژه توسط فارغ‌التحصیلان دانشگاه‌ها از طریق ایجاد شرکت‌های کوچک و متوسط و حمایت ازآن‌ها تا تجاری کردن نوآوری‌ها است. پارك علم و فناوری فارس با سه مرکز رشد تخصصی، یک مر کز رشد فناوری جامع، هفت مرکز رشد اقماری و نوآوری و صندوق غیر دولتی پژوهش وفناوری فارس، تلاش دارد تا محیطی مناسب برای استقرار و حضور حرفه‌ای شرکت‌های فناور، شرکت‌های کوچک و متوسط، واحدهای تحقیق وتوسعه صنایع و مؤسسات پژوهشی تامین کند. پارك علم و فناوری فارس مطابق با ماموریت خود، سعی در ایجاد فرصت های شغلی برای فارغ التحصیلان، فرصت های مشاوره ای برای اعضای هیئت علمی دانشگاه‌ها، استفاده از امکانات آزمایشگاهی، مشاوره، آموزش و رشد مؤسسات مستقر در پارك و فراهم کردن فرصت کار‌آموزی برای دانشجویان دارد.