علی رضایی مدیر عامل شرکت صیانت کشاورزی و منابع آب در گفت و گو با خبرگزاری علم و فناوری                                   

آبیاری با سرامیک ، اختراعی نو برای نجات باغات و گیاهان آپارتمانی

                               

 علی رضایی مدیر عامل شرکت صیانت کشاورزی و منابع آب در گفت و گو با خبرنگار علم و فناوری از شیراز در این خصوص گفت: در شرایط تشدید بحران کم‌آبی و کاهش منابع آبی کشور، یک شرکت دانش‌بنیان با تکیه بر دانش بومی و فناوری نوین موفق به طراحی و ثبت اختراع آبخوان سرامیکی شده است؛ راهکاری نوآورانه که با هدف بهینه‌ سازی مصرف آب در باغات، فضاهای سبز و حتی گل‌های آپارتمانی ارائه شده و می‌تواند نقش مؤثری در مدیریت پایدار منابع آب ایفا کند.

وی ادامه داد: ایده طراحی آبخوان سرامیکی ریشه در روش‌های سنتی آبیاری ایران باستان دارد. آبیاری کوزه‌ای که قرن‌ها توسط کشاورزان ایرانی مورد استفاده قرار می‌گرفت، مبنای اولیه این اختراع بوده است. طراحان این محصول با انجام اصلاحات اساسی و به‌روزرسانی علمی این روش، موفق شدند سامانه‌ای نوین و کارآمد طراحی کنند که علاوه بر کاربرد در باغات، دارای قطعه‌ای اختصاصی برای آبیاری گل‌های آپارتمانی نیز هست و به ثبت اختراع رسیده است.

مدیر این شرکت دانش‌ بنیان در این‌باره گفت: اینجانب در کنار تحصیل در رشته مهندسی آب، به فعالیت کشاورزی نیز مشغول بودم و از نزدیک با معضل کمبود آب مواجه شدم. همین مسئله به‌ همراه چند سال تحقیق و همکاری با دوستان دغدغه‌مند، ما را به این نتیجه رساند که روش آبیاری سرامیکی را به شکل علمی و کاربردی توسعه دهیم.

 تفاوت اساسی با روش‌های سنتی آبیاری

وی با اشاره به نقاط ضعف روش‌های سنتی آبیاری سرامیکی افزود: در روش‌های قدیمی، به‌دلیل طول عمر پایین قطعات و میزان کم تراوش، تأمین نیاز آبی گیاهان پرمصرف به‌ویژه در بلندمدت با مشکل مواجه بود. همچنین مدیریت آبیاری، حتی با استفاده از تایمر، دقت لازم را نداشت.

به گفته وی، در آبخوان سرامیکی جدید با تغییر ساختار قطعه، طول عمر و استمرار تراوش بیش از ۵۰ برابر افزایش یافته و در بخش باغی، از فناوری اینترنت اشیاء (IoT) برای مدیریت دقیق، هوشمند و از راه دور آبیاری استفاده شده است. در مقابل، سیستم آبیاری گلدانی به‌صورت کاملاً خودتنظیم طراحی شده و بدون نیاز به برق، باتری یا تجهیزات الکترونیکی، آبیاری هوشمند را انجام می‌دهد.

سازوکار علمی و فنی آبخوان سرامیکی

این مقام مسئول ادامه داد ک: در سیستم آبیاری سرامیکی باغی، آبیاری به‌صورت تراوشی و زیرسطحی از طریق بدنه متخلخل آبخوان انجام می‌شود. این فرآیند موجب تشکیل پیاز رطوبتی یکنواخت در اطراف ریشه گیاه شده و شرایط ایده‌آل رطوبتی را فراهم می‌کند. نتیجه این روش، کاهش مصرف آب تا حدود ۴۰ درصد نسبت به آبیاری قطره‌ای و کاهش چشمگیر مصرف انرژی، نیروی انسانی، کود و سم است؛ ضمن آنکه کیفیت و عملکرد محصول نیز افزایش می‌یابد.

رضایی در بخش دیگری از سخنان خود افزود: در آبخوان‌های گلدانی نیز سیستم بر اساس اصل فشار و خاصیت پتانسیل ماتریک طراحی شده است. هر زمان که رطوبت خاک کاهش یابد، خاک به‌صورت طبیعی مکش ایجاد کرده و آب را از مخزن به خاک منتقل می‌کند، حتی در صورتی که مخزن در سطح پایین‌تری نسبت به گلدان قرار داشته باشد. این فرآیند باعث می‌شود آبیاری کاملاً دقیق و متناسب با نیاز گیاه انجام شود.

رضایی با اشاره به اینکه چرا از سرامیک استفاد شده است، خاطرنشان کرد: استفاده از سرامیک به‌عنوان ماده اصلی این اختراع، به‌دلیل ویژگی‌ های منحصربه‌فرد آن صورت گرفته است. هزینه تمام‌شده پایین، دوام و ماندگاری بسیار بالا حتی در مجاورت کود و مواد شیمیایی، و عدم امکان نفوذ ریشه به داخل بدنه به‌دلیل تخلخل ریز، از مهم‌ترین مزایای این ماده به شمار می‌رود.

کاربرد گسترده از آپارتمان تا باغات کم‌آب

وی در این خصوص گفت: آبخوان سرامیکی قابلیت استفاده برای انواع گیاهان و درختان را دارد و یک روش آبیاری قابل تنظیم محسوب می‌شود. اگر چه در بخش زراعت در حال حاضر اقتصادی نیست، اما برای باغات، فضای سبز شهری و گل‌های آپارتمانی کاملاً مقرون‌ به‌ صرفه و کاربردی است. این سیستم به‌ویژه در مناطق کم‌آب که آبیاری زیرسطحی بهترین یا حتی تنها گزینه اقتصادی محسوب می‌شود، کارایی بالایی دارد.

رضایی افزود: از مهم‌ترین مزایای این اختراع برای گل‌های آپارتمانی می‌توان به سهولت آبیاری، به‌ویژه در زمان مسافرت‌های طولانی، و افزایش شادابی و رشد گیاهان اشاره کرد.

نوآوری، تمایز و موفقیت علمی

مدیر عامل شرکت صیانت کشاورزی و منابع آب تصریح کرد: خودتنظیم بودن، عمر طولانی و عدم نیاز به انرژی در آبخوان‌های گلدانی، و همچنین طول عمر بالا، ظرفیت بالای آبدهی و بهره‌گیری از اینترنت اشیاء در آبخوان‌های باغی، این اختراع را با فاصله‌ای قابل توجه از نمونه‌های مشابه داخلی و خارجی متمایز کرده است.

وی افزود: این شرکت دانش‌بنیان در یکی از رویدادهای پژوهشی برگزارشده در پارک علم و فناوری شرکت کرده و موفق به کسب مقام سوم شده است. داوران این رویداد، کاهش مصرف آب، سهولت آبیاری و اقتصادی بودن طرح را از مهم‌ترین نقاط قوت این اختراع عنوان کردند.

 مسیر آینده و تجاری‌سازی 

او می‌گوید: در حال حاضر، آبخوان‌های سرامیکی گلدانی این شرکت به‌ صورت گسترده در بازار کشور عرضه شده و برنامه آتی، توسعه فروش و اجرای وسیع آبخوان‌های باغی است.

وی افزود: همچنین این طرح در برنامه «میدون» شبکه سه سیما موفق به کسب مقام اول رأی مردمی در میان ۲۱ شرکت‌کننده شد و تسهیلاتی به‌عنوان وام حمایتی به آن اختصاص یافت.

مدیر این شرکت دانش‌بنیان در پایان تأکید کرد: هدف اصلی از طراحی آبخوان سرامیکی، افزایش راندمان آبیاری و اقتصادی‌ سازی مصرف آب در سطح کشور است. این اختراع می‌تواند نقش اساسی در باغداری، فضای سبز و مدیریت بحران آب ایفا کند و تاکنون جایگزین بهتر و مقرون‌به‌صرفه‌تری برای آن سراغ نداریم.